Od kilku lat polepsza się sytuacja na rynku pracy w Polsce. Zdecydowanie zmalało bezrobocie, coraz częściej mówi się wręcz o brakach kadrowych i konieczności zatrudniania przez polskie firmy cudzoziemców. Czy oznacza to, że mamy do czynienia z rynkiem pracowników w Polsce? Czy najniższa od 25 lat stopa bezrobocia oznacza raj dla pracowników?
- Sytuacja na rynku pracy
- Bezrobocie wśród młodych
- Zmiany na rynku pracy w Polsce
- Czego oczekuje młode pokolenie od rynku pracy
Sytuacja na rynku pracy
Czytając artykuły dotyczące sytuacji na rynku pracy w Polsce, można spotkać się z dwoma skrajnymi stanowiskami. Z jednej strony panuje opinia, że pracownicy znajdują się w najlepszej sytuacji od wielu lat — mogą dyktować warunki, dzięki czemu rosną ich zarobki. Z drugiej strony zwraca się uwagę na ogromną liczbę osób zatrudnionych na tzw. umowach śmieciowych, pracujących powyżej 8 godzin na dobę, zmuszonych do korzystania z pomocy finansowej rodziców i bliskich. Jaka jest więc prawda? Która strona ma rację?
Rzeczywistość okazuje się bardziej złożona niż sugerują to proste statystyki. Rynek pracy w Polsce jest w fazie transformacji — część branż cierpi na deficyt wykwalifikowanych pracowników, podczas gdy w innych sektorach kandydaci konkurują o każde stanowisko. To zjawisko pogłębia się szczególnie w kontekście różnic pokoleniowych oraz oczekiwań wobec formy zatrudnienia.
Bezrobocie wśród młodych
Aby zrozumieć, na czym polega problem, należy przyjrzeć się danym statystycznym nieco bardziej szczegółowo. Biorąc pod uwagę dane GUS mówiące o 6,6 procenta bezrobotnych, można stwierdzić, że sytuacja wygląda optymistycznie. Jeśli jednak sprawdzimy, jak przedstawia się liczba bezrobotnych w określonych grupach wiekowych, okazuje się, że wśród ludzi młodych (między 25 a 34 rokiem życia) nie jest już tak kolorowo — bezrobocie wynosi tu aż 28 procent. To tłumaczy znaczny rozdźwięk między osobami głoszącymi teorie o raju pracowników a tymi, którzy czują się oszukani i twierdzą, że rynek pracownika w Polsce to mit.
Problem braku stabilnego zatrudnienia wśród młodych dotyczy przede wszystkim pierwszych lat po ukończeniu studiów. Absolwenci często rozpoczynają karierę zawodową od krótkoterminowych umów, które nie zapewniają ani pewności zatrudnienia, ani możliwości zaciągnięcia zobowiązań finansowych takich jak kredyty mieszkaniowe. Paradoksalnie, mimo że pracodawcy deklarują trudności w znalezieniu kandydatów, niechętnie oferują młodym ludziom umowy na czas nieokreślony w obawie przed ponoszeniem wyższych kosztów oraz zobowiązaniami wynikającymi z przepisów prawa pracy.
Zmiany na rynku pracy w Polsce
Nie tylko młodzi są niezadowoleni — również pracodawcy narzekają na obecny stan rzeczy. Pokolenie nazywane millenialsami jest przez nich uważane za trudnych pracowników, gdyż oczekują oni od pracodawców nie tylko poleceń, ale także informacji zwrotnych, opieki i otwartej relacji. Osoby starsze, przyzwyczajone do innego modelu pracy, nie rozumieją takiego podejścia. Dodatkowo wśród wielu przedsiębiorców zakorzenił się pogląd, że młodzi pracownicy cenią sobie elastyczność, a tymczasem badania wskazują, że dla większości osób ważniejsza jest stabilizacja i umowy na czas nieokreślony niż krótkie kontrakty i inne formy zatrudnienia.
Warto zwrócić również uwagę na podejście do samej pracy. Młode pokolenie ceni sobie możliwość samorozwoju i zdobywania dodatkowych kompetencji oraz doświadczenia, natomiast osoby starsze nastawione są przede wszystkim na rywalizację. W praktyce oznacza to, że młodzi pracownicy częściej rezygnują z miejsc pracy, które nie dają im perspektyw rozwoju, nawet jeśli wiąże się to z wyższym ryzykiem finansowym. Dla pracodawców oznacza to konieczność częstszego rekrutowania i szkolenia nowych osób, co generuje dodatkowe koszty.
Różnice w oczekiwaniach między pokoleniami
Starsze pokolenie pracowników często postrzega pracę jako środek do zapewnienia bezpieczeństwa finansowego, nie oczekując przy tym dodatkowych benefitów czy możliwości rozwoju. Millenialsi natomiast traktują zatrudnienie jako element szerszej strategii życiowej, w której równie ważne są relacje w zespole, atmosfera w firmie oraz możliwość godzenia pracy z życiem prywatnym. Te różnice powodują napięcia w organizacjach, które nie potrafią dostosować kultury organizacyjnej do zmieniających się oczekiwań.
Czego oczekuje młode pokolenie od rynku pracy
Pracodawcy ratują się jak mogą. Jednym z rozwiązań jest zatrudnianie pracowników zza wschodniej granicy. W sektorze produkcyjnym oraz budowlanym zatrudnionych jest bardzo wielu Ukraińców, ale nie tylko oni. Niektórzy przedsiębiorcy nawiązują współpracę ze szkołami, licząc, że w ten sposób zapewnią sobie kadrę pracowniczą na kolejne lata. Jest to rozwiązanie ciekawe także z punktu widzenia młodych pracowników, którzy w ten sposób łatwiej odnajdą się na rynku pracy.
„Millenialsi” uważają przy tym, że ośmiogodzinny dzień pracy jest przestarzałym rozwiązaniem. Coraz więcej osób chce pracować zdalnie — na przykład z domu lub innego miejsca — korzystając przy tym z możliwości, jakie daje im nowoczesna technologia. Takie podejście wymusza na pracodawcach zmiany w podejściu do organizacji pracy, choć wciąż nie wszyscy są gotowi na takie ustępstwa.
Znaczenie benefitów pozapłacowych
Dla młodego pokolenia wynagrodzenie nie jest jedynym kryterium wyboru pracodawcy. Coraz większe znaczenie mają benefity takie jak elastyczny czas pracy, możliwość pracy hybrydowej, dodatkowe dni wolne, dostęp do szkoleń czy pakiety medyczne. Firmy, które nie oferują takich rozwiązań, mają trudności w przyciągnięciu wykwalifikowanych kandydatów z perspektywicznych zawodów, zwłaszcza w branżach technologicznych i kreatywnych.
Praca zdalna jako nowy standard
Pandemia COVID-19 przyspieszyła proces akceptacji pracy zdalnej przez polskich pracodawców. Okazało się, że w wielu przypadkach wydajność pracowników nie spada, a w niektórych branżach nawet rośnie. Młodzi pracownicy doceniają możliwość oszczędności czasu na dojazdy oraz lepszego zarządzania swoim dniem. Pracodawcy z kolei mogą rekrutować talenty z całego kraju, nie ograniczając się do lokalnego rynku pracy. To rozwiązanie generuje jednak nowe wyzwania związane z zarządzaniem rozproszonymi zespołami oraz utrzymaniem kultury organizacyjnej.
