O bankructwie wielkich przedsiębiorstw słyszymy regularnie — zarówno w Polsce, jak i na arenie międzynarodowej. Ku upadkowi chylą się często koncerny, których nie podejrzewalibyśmy o problemy z wypłacalnością. Wśród nich znajdują się firmy motoryzacyjne, odzieżowe, a nawet technologiczne giganty. Mechanizmy prowadzące do spektakularnych bankructw są złożone i często wynikają z połączenia błędów strategicznych, zmieniających się warunków rynkowych oraz niezdolności do adaptacji wobec nowych technologii. Jakie więc były najbardziej głośne przypadki upadłości dużych firm na świecie i w Polsce?
- Pionier fotografii, który nie nadążył za zmianami
- Upadek giganta telekomunikacyjnego z Finlandii
- Kultowa marka motoryzacyjna ofiarą kryzysu koncernu
- Spektakularne bankructwo polskiej sieci handlowej
Pionier fotografii, który nie nadążył za zmianami
Trudno znaleźć osobę, która nie słyszała o Kodaku — amerykańskiej firmie, która przez dziesięciolecia definiowała branżę fotograficzną. Przedsiębiorstwo zasłynęło produkcją sprzętów i materiałów fotograficznych oraz filmowych, a w wielu dziedzinach działania tej marki były pionierskie dla rozwoju technologii obrazowania. Paradoksalnie to właśnie inżynierowie Kodaka w 1975 roku skonstruowali pierwszy prototyp aparatu cyfrowego, lecz zarząd spółki nie zdecydował się na jego komercjalizację, obawiając się kanibalizacji rentownego biznesu filmów analogowych.
Szybki wzrost i innowacyjne rozwiązania znalazły naśladowców wśród konkurencji, przez co Kodak zaczął odnotowywać spadek przychodów. Największy kryzys nadszedł na początku XXI wieku, gdy rynek fotografii analogowej skurczył się niemal do zera. Decydujący wpływ miały błędy w zarządzaniu oraz niewłaściwa ocena trendów — firma zbyt długo opierała swój model biznesowy na sprzedaży filmów i odbitek, ignorując rosnącą popularność rozwiązań cyfrowych. W 2012 roku Kodak złożył wniosek o ochronę przed wierzycielami według rozdziału 11 prawa upadłościowego USA, przeprowadzono głęboką restrukturyzację, spłacono zaległe zobowiązania i zredukowano koszty operacyjne. Dzięki tym działaniom Kodakowi udało się przetrwać, choć dziś funkcjonuje w znacznie mniejszej skali, koncentrując się głównie na usługach druku komercyjnego i materiałach dla przemysłu graficznego.
Upadek giganta telekomunikacyjnego z Finlandii
Jeszcze bardziej dramatyczny przebieg miał upadek fińskiej Nokii. Początkowo firma zajmowała się produkcją bardzo różnorodnych wyrobów — od kabli, przez galanterię gumową i papier, po buty. Największy rozkwit Nokia przeżyła w latach 90. XX wieku i na początku XXI wieku, kiedy telefony tej marki dominowały na rynkach całego świata. W szczytowym momencie Nokia kontrolowała ponad 40% globalnego rynku telefonów komórkowych i była symbolem technologicznego sukcesu Finlandii.
Firmę zgubiła jednak nadmierna pewność własnej pozycji. Zamiast inwestować w nowe platformy programowe, Nokia opierała się na lojalności użytkowników swoich telefonów i własnym systemie Symbian. W tym czasie konkurencja skupiła się na rozwoju smartfonów — Apple zaprezentowało iPhone’a w 2007 roku, a Google rozwinęło otwarty system Android — fani Nokii masowo przerzucili się na nowocześniejsze rozwiązania. Firma utraciła pozycję lidera, a dodatkowo pojawiły się poważne problemy w zarządzaniu, co skutkowało masowymi zwolnieniami. W 2013 roku Microsoft przejął od Nokii dział telefonów komórkowych za 7,2 miliarda dolarów, jednak nie kontynuował produkcji pod tym szyldem — marka zniknęła z rynku konsumenckiego. Dziś Nokia funkcjonuje głównie jako dostawca infrastruktury telekomunikacyjnej, sprzedając rozwiązania sieciowe operatorom na całym świecie.
Kultowa marka motoryzacyjna ofiarą kryzysu koncernu
Pontiac to kultowa amerykańska marka motoryzacyjna, która przez dziesięciolecia cieszyła się ogromną popularnością. Zasłynęła produkcją wyjątkowych samochodów osobowych, które wielu widzów zna z filmów i seriali — modele takie jak GTO, Firebird czy Trans Am stały się ikonami amerykańskiej kultury motoryzacyjnej. Pontiac jako jedna z nielicznych firm przetrwała Wielki Kryzys w latach 30. XX wieku, co nie uchroniło jej jednak przed późniejszymi problemami.
Pontiac należał do koncernu General Motors, a ten miał poważne kłopoty na początku XXI wieku — zadłużenie sięgało dziesiątek miliardów dolarów, a kryzys finansowy z 2008 roku doprowadził GM na skraj bankructwa. To poskutkowało zniknięciem marki z rynku w 2010 roku. Pracę w zakładach Pontiac straciły tysiące osób, zakończono też oficjalnie produkcję samochodów osobowych pod tym szyldem. Decyzja o likwidacji była częścią planu restrukturyzacji General Motors, który zakładał koncentrację na bardziej rentownych markach koncernu — przede wszystkim Chevrolet, Cadillac i GMC. Pontiac stał się ofiarą nie własnych błędów, lecz strategii ratunkowej całej grupy kapitałowej.
Spektakularne bankructwo polskiej sieci handlowej
Spektakularne upadki dotykają nie tylko zagranicznych przedsiębiorstw. Na polskim rynku takim przypadkiem była sieć sklepów Alma Market. Choć podjęto kilka prób ratowania spółki — próbował tego m.in. szef polskich struktur E.Leclerc — działania nie przyniosły oczekiwanego rezultatu. W szczytowym momencie Alma Market prowadziła ponad 400 sklepów i zatrudniała kilka tysięcy pracowników, co czyniło ją jednym z większych graczy w segmencie handlu detalicznego.
Sąd ogłosił upadłość spółki Alma Market w 2016 roku. W tym czasie zamknięto setki sklepów w całej Polsce, a pracę straciły tysiące osób. Było to jedno z większych bankructw na współczesnym polskim rynku handlowym. Przyczyny upadku były wielowymiarowe — nadmierna ekspansja połączona z problemami z płynnością finansową, rosnąca konkurencja ze strony zagranicznych dyskontów oraz sieciowych hipermarketów. Alma Market nie zdołała wypracować skutecznej strategii konkurowania z agresywną polityką cenową Biedronki czy Lidla, a koszty operacyjne — zwłaszcza związane z utrzymaniem rozległej sieci mniejszych sklepów — przewyższały przychody ze sprzedaży. Firma nie potrafiła też wystarczająco szybko dostosować asortymentu do zmieniających się preferencji konsumentów, którzy coraz częściej wybierali sklepy oferujące niższe ceny przy ograniczonym wyborze.
